Yurt Dışından Miras İşlemleri: Mirasçılık Belgesi, Tapu ve Ortaklığın Giderilmesi Nasıldır?

Yurt dışından miras işlemleri, Almanya’da veya başka bir ülkede yaşayan mirasçıların Türkiye’deki ev, arsa, tarla ve banka hesabı gibi mal varlıklarını kendi adlarına geçirmesini kapsar. Mirasçı bu işlemlerin çoğunu Türkiye’ye gelmeden yürütebilir. Ancak önce ölümün Türkiye’deki nüfus kaydına işlenmesi, ardından mirasçılık belgesinin alınması gerekir. Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir.

Yurt Dışından Miras İşlemleri Nereden Başlar?

Miras süreci, mirasbırakanın ölümünün resmî kayıtlara geçmesiyle başlar. Mirasbırakan Almanya’da vefat ettiyse ölüm önce Alman makamlarınca kayda alınır. Ancak Türkiye’deki nüfus kaydı bu bilgiyi kendiliğinden almaz. Bu nedenle yakınlar ölüm belgesini Türk dış temsilciliğine sunarak ölümün Türkiye’deki nüfus kütüğüne işlenmesini sağlamalıdır.

Ölüm nüfusa işlenmeden mirasçılık belgesi almak mümkün olmaz; çünkü kişi Türkiye’deki kayıtlarda sağ görünür. Almanya’daki başkonsolosluklar bu işlemleri yürütür. Örneğin Münster Başkonsolosluğu, iletişim sayfasında tereke ve ölüm işlemleri için ayrı bir servis hattı gösteriyor.

Yurt dışından miras işlemleri genellikle şu sırayı izler:

1. Ölümün dış temsilcilik aracılığıyla Türkiye’deki nüfusa işlenmesi,
2. Mirasçılık belgesinin alınması,
3. Gerekirse mirasın reddi için süre içinde başvuru,
4. Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verilmesi,
5. Tapuda intikal, satış veya paylaşım işlemleri,
6. Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi süreci.

Yurt Dışından Miras İşlemleri İçin Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)

Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösteren resmî belgedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre bu belgeyi sulh hukuk mahkemesi veya noter verir. Noter yolu genellikle daha hızlıdır. Ancak mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa ya da nüfus kayıtlarında eksiklik bulunuyorsa mahkeme yolu gerekebilir.

Yurt dışında yaşayan mirasçı bu belgeyi Türkiye’ye gelmeden de aldırabilir. Bunun için Türkiye’deki avukata veya güvendiği bir kişiye vekaletname verir. Vekaletnamede mirasçılık belgesi alma, tapuda intikal ve gerekiyorsa satış yetkisi açıkça yer almalıdır. Konsoloslukta vekaletname verme süreci ve Almanya’daki başkonsoloslukların adres ve randevu bilgileri yurt dışından vekalet yazısında yer alıyor.

Mirasçı Alman Vatandaşlığına Geçtiyse Ne Olur?

Almanya’da yaşayan pek çok kişi Alman vatandaşlığına geçerken Türk vatandaşlığından çıkmıştır. Bu kişiler genellikle Mavi Kart sahibidir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi, Mavi Kart sahiplerinin miras ve taşınmaz edinme gibi haklarda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam ettiğini düzenler. Dolayısıyla Mavi Kart sahibi mirasçı, Türkiye’deki mirastan payını alabilir.

Bununla birlikte nüfus kayıtlarında kişinin eski ve yeni kimlik bilgilerinin eşleşmesi gerekir. Bu eşleşme sağlanmazsa noter veya tapu müdürlüğü işlemi durdurabilir. Bu nedenle Mavi Kart sahibi mirasçı, işlemden önce kayıtlarının güncel olup olmadığını kontrol etmelidir.

Yurt Dışından Miras İşlemleri ve Mirasın Reddi

Miras yalnız mal varlığından ibaret değildir; mirasbırakanın borçları da mirasçılara geçer. Mirasbırakanın borçları mal varlığından fazlaysa mirasçı mirası reddedebilir. TMK’nın 606. maddesine göre ret süresi üç aydır. Bu süre, yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar.

Yurt dışında yaşayan mirasçı için bu süre özellikle risklidir. Mirasçı ölümü geç öğrenebilir veya Türkiye’deki borçlardan habersiz kalabilir. Ret beyanını sulh hukuk mahkemesine yapmak gerekir. Mirasçı bu işlemi özel yetkili vekaletnameyle avukatı aracılığıyla da yürütebilir. Ancak vekaletnamede mirası reddetme yetkisi açıkça bulunmalıdır.

Ayrıca TMK’nın 605. maddesi, ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın reddedilmiş sayılacağını düzenler. Bu durumda ret için ayrıca dava açılması gündeme gelebilir.

Varsayımsal örnek: Hannover’de yaşayan bir kişinin babası Türkiye’de vefat etsin. Kişi, babasının bankalara yüksek borcu olduğunu ölümden iki ay sonra öğrensin. Üç aylık süre ölümü öğrendiği tarihten işlediği için kişinin hızlı hareket etmesi gerekir. Kişi, Hannover Başkonsolosluğu’nda mirası reddetme yetkisi içeren vekaletname verir ve avukatı süre dolmadan sulh hukuk mahkemesine başvurur.

Yurt Dışından Miras İşlemlerinde Veraset ve İntikal Vergisi

Mirasçılar, miras yoluyla geçen mal varlığı için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verir. Beyan süresi; ölümün Türkiye’de mi yurt dışında mı gerçekleştiğine ve mirasçıların nerede bulunduğuna göre değişir. Bu nedenle mirasçı, süreyi ilgili vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan teyit etmelidir.

Tapu müdürlükleri, intikal işleminde vergi yönünden ilişiğin kesildiğini gösteren belgeyi isteyebilir. Bu yüzden vergi işlemini tapu işleminden önce planlamak gerekir. Avukat veya mali müşavir, beyannameyi vekaletle verebilir.

Yurt Dışından Miras İşlemlerinde Tapu

Mirasçılık belgesi ve vergi işlemi tamamlanınca mirasçılar tapuda intikal yapar. İntikal, taşınmazın mirasbırakanın adından mirasçılar adına paylı olarak geçirilmesidir. Mirasçılar isterse aynı işlemde taşınmazı aralarında paylaşabilir veya üçüncü bir kişiye satabilir.

Yurt dışında yaşayan mirasçı bu işlemleri vekaletle yapabilir. Ancak tapu işlemleri için düzenlenen vekaletnamede taşınmazın ili, ilçesi, ada ve parsel bilgisi ile yapılacak işlem açıkça yer almalıdır. Tapu müdürlükleri vekaletnamenin biçimine ilişkin ek şartlar da arayabilir.

Almanya’da yaşayanlar için ayrıca bir imkân daha bulunur. Berlin Başkonsolosluğu bünyesinde Tapu ve Kadastro Temsilciliği görev yapar. Başkonsolosluğun resmî sayfasına göre temsilcilik online randevu vermiyor; randevu talebi, taşınmaz bilgileriyle birlikte berlintapu@tkgm.gov.tr adresine e-postayla iletiliyor.

Yurt Dışından Miras İşlemlerinde Ortaklığın Giderilmesi

Mirasçılar taşınmazı paylaşma veya satma konusunda anlaşamazsa her mirasçı ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Uygulamada bu davaya “izale-i şuyu” da denir. Mahkeme, taşınmaz bölünebiliyorsa aynen taksime karar verir. Bölünemiyorsa taşınmazın satışına ve bedelin paylara göre dağıtılmasına hükmeder.

Bu davadan önce arabuluculuğa başvurmak gerekir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/B maddesi, paydaşlar arasındaki ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiştir. Arabuluculukta anlaşma olmazsa dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır.

Yurt dışında yaşayan paydaş, arabuluculuk görüşmelerine avukatı aracılığıyla katılabilir. Ancak karşı tarafta yurt dışında yaşayan başka paydaşlar da varsa tebligat süreci uzayabilir. Bu nedenle bütün paydaşların güncel adreslerini baştan tespit etmek süreci hızlandırır.

Varsayımsal örnek: Annesinden kalan bir arsaya dört kardeş paydaş olsun. Üç kardeş Almanya’da, biri Türkiye’de yaşasın. Türkiye’deki kardeş arsayı kullanmaya devam etsin ve satışa onay vermesin. Almanya’daki kardeşlerden biri vekaletname vererek arabulucuya başvursun. Anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır ve arsa satış yoluyla paylaştırılabilir.

Mirastaki Taşınmazda Kiracı Varsa

Mirasbırakanın kiraya verdiği taşınmazda kira sözleşmesi ölümle sona ermez; mirasçılar kiraya veren sıfatını devralır. Kira bedelini artık mirasçılar alır. Ancak mirasçılar yurt dışındaysa kiracı ödemeyi kime yapacağını bilmeyebilir. Bu nedenle mirasçılar, kira tahsili için bir temsilci belirlemeli ve kiracıya yazılı bildirim yapmalıdır.

Kiracı ödemeyi aksatırsa tahliye ve icra yolu gündeme gelir. Bu süreç kirasını ödemeyen kiracının tahliyesi yazısında anlatılıyor. Yeni bir kira ilişkisi kurulacaksa kira sözleşmesi örneği de kullanılabilir. Kira uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için kira davaları sayfasına bakılabilir.

Yurt Dışında Yapılan Vasiyetname ve Yabancı Belgeler

Mirasbırakan Almanya’da bir vasiyetname yapmış olabilir. Ancak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesine göre Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Dolayısıyla Türkiye’deki ev veya arsa için yasal mirasçılık, saklı pay ve tapu işlemleri Türk hukukuna göre yürür.

Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnamenin veya mirasçılık belgesinin Türkiye’de kullanılması da ayrıca değerlendirme gerektirir. Bu belgelerin apostil şerhli ve onaylı Türkçe tercümeleri gerekir. Türkiye’deki taşınmazlar için çoğu durumda Türkiye’de ayrı bir mirasçılık belgesi almak daha güvenli bir yoldur. Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınmasına ilişkin genel kurallar yurt dışı boşanma kararının tanınması yazısında açıklanıyor.

Varsayımsal örnek: Nürnberg’de yaşayan bir baba, Alman noterinde yaptığı vasiyetnameyle Türkiye’deki dairesini tek bir çocuğuna bırakmış olsun. Diğer çocuklar saklı paylarının ihlal edildiğini düşünsün. Daire Türkiye’de olduğu için mirasçılık ve saklı pay hesabında Türk hukuku esas alınır. Diğer çocuklar Türkiye’de tenkis davası açarak saklı paylarını isteyebilir.

Yurt Dışından Miras İşlemlerinde Sık Yapılan Hatalar

• Ölümü Türkiye’deki nüfusa işletmeden mirasçılık belgesi almaya çalışmak,
• Borçlu mirasta üç aylık ret süresini kaçırmak,
• Vekaletnamede mirası reddetme veya tapuda satış yetkisini unutmak,
• Veraset ve intikal vergisini tapu işleminden önce planlamamak,
• Ortaklığın giderilmesinde arabuluculuğa başvurmadan dava açmak,
• Kiracılı taşınmazda kira tahsilini belirsiz bırakmak,
• Geniş yetkili vekaletnameyi işlem bitince azletmemek.

Bornova Örneği: Yurt Dışından Miras İşlemleri

İzmir’den Almanya’ya göç eden ailelerin önemli bir bölümünün Bornova’da ev veya arsası bulunur. Aile büyükleri vefat ettiğinde bu taşınmazlar Avrupa’daki mirasçılara kalır. Mirasçıların çoğu ise işlemleri ancak yaz izninde yapabileceğini düşünür.

Varsayımsal örnek: Bornova’da yaşayan bir anne vefat etsin. Annenin üç çocuğu Duisburg, Köln ve Amsterdam’da yaşasın. Annenin Bornova’da bir dairesi ve kiracısı bulunsun. Çocuklar sırasıyla şu adımları izleyebilir:

1. Her çocuk bulunduğu yerdeki Türk başkonsolosluğunda, İzmir’deki avukata mirasçılık belgesi alma, vergi beyanı, tapuda intikal ve kira tahsili yetkisi içeren vekaletname verir.
2. Avukat noterden mirasçılık belgesi alır ve veraset ve intikal vergisi beyannamesini verir.
3. Vergi işlemi tamamlanınca avukat, Bornova’daki daireyi tapuda üç çocuk adına paylı olarak intikal ettirir.
4. Kiracıya yazılı bildirim yapılır ve kira bundan sonra belirlenen hesaba ödenir.
5. Çocuklar daireyi satmak isterse satış yetkisi içeren yeni vekaletnameler verir. Biri satışa karşı çıkarsa arabuluculuk ve ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir.

Bu süreçte çocukların hiçbirinin Türkiye’ye gelmesi gerekmez. Ancak her vekaletnamenin işin aşamasına uygun yetkileri içermesi gerekir. İzmir’deki hukuki işlemlere ilişkin genel bilgi için İzmir’de avukat ve hukuk bürosu sayfası incelenebilir.

Sorular ve Cevaplar

Türkiye’ye gelmeden miras işlemlerimi yapabilir miyim?

Evet. Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda vekaletname vererek mirasçılık belgesi, vergi beyanı, tapuda intikal ve satış işlemlerini Türkiye’deki vekiliniz aracılığıyla yürütebilirsiniz.

Alman vatandaşıyım, Türkiye’deki mirastan pay alabilir miyim?

Mavi Kart sahibiyseniz Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca miras haklarınız devam eder. Nüfus kayıtlarınızın güncel olduğunu işlemden önce kontrol edin.

Babamın borçlarını ödemek zorunda mıyım?

Mirası reddetmezseniz borçlar da size geçer. Ret süresi, ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren üç aydır. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Mirasçılık belgesini noterden mi mahkemeden mi almalıyım?

Noter yolu genellikle daha hızlıdır. Uyuşmazlık veya kayıt eksikliği varsa sulh hukuk mahkemesi yolu gerekebilir.

Kardeşim satışa onay vermiyorsa ne yapabilirim?

Önce arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma olmazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilirsiniz.

Annem Almanya’da öldü; ölüm Türkiye’de nasıl kayda geçer?

Ölüm belgesini bağlı olduğunuz Türk başkonsolosluğuna sunarak ölümün Türkiye’deki nüfusa işlenmesini sağlayabilirsiniz. Bu işlem mirasçılık belgesinden önce yapılmalıdır.

Almanya’da yapılan vasiyetname Türkiye’deki evi kapsar mı?

Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Vasiyetname, Türk hukukundaki saklı pay kurallarıyla birlikte değerlendirilir.

Berlin’deki tapu temsilciliğinden nasıl randevu alırım?

Başkonsolosluğun sayfasına göre online randevu yoktur. Randevu talebini, taşınmaz bilgileriyle birlikte berlintapu@tkgm.gov.tr adresine e-postayla iletebilirsiniz.

Sonuç

Yurt dışından miras işlemleri, doğru sırayla yapıldığında Türkiye’ye gelmeden tamamlanabilir. Önce ölüm nüfusa işlenir, ardından mirasçılık belgesi alınır, vergi beyanı verilir ve tapuda intikal yapılır. Borçlu mirasta üç aylık ret süresi ise en kritik tarihtir.

Mirasçılar anlaşamazsa arabuluculuk ve ortaklığın giderilmesi yolu açılır. Her aşamada vekaletnamenin içeriği belirleyicidir. Bu nedenle mirasçı, vekaletname vermeden önce hangi işlemlerin yapılacağını netleştirmelidir. Vekaletname süreci için yurt dışından vekalet yazısına bakılabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır.